مقدمه

سلام به همه‌ چکاوایی های خوش‌ذوق و دوست داشتنی، آقا ما امروز قرارِ بزنیم تو دلِ هیاهو و التهاب و بریم سراغِ یکی از صداهای آشنا و در عین حال هیجان‌انگیز زندگیمون که چه آدم بیرون باشیم و چه تو خونه، کمِ کمش هفته ای دو سه بار به گوشمون میخوره. صدای آژیر! همون صدای زنگی که هر وقت میشنویم، اخمامون تو هم میره و ناخودآگاه قلبمون تندتر میزنه و گوشامون تیز میشه. این ناخودآگاهی که ازش حرف میزنیم جدی و ثابت شدس و روانشناسا تاییدش کردند. از آمبولانس و ماشینای آتش‌نشانی بگیرید تا آژیرهای مدرسه و سیستم های اعلام حریق، این صداها تقریبا یکی دو قرنی میشه که به گوش آدما میخوره و بر خلافِ نظر بعضیا، تو زندگیمون نقش و پیام ِمهمی داره.

حالا ما تو این اپیزود، تاریخچه آژیرا رو زیرِ ذره‌بین میذاریم تا ببینیم چه جوری از یه وسیله هشداردهنده به یه نمادِ فرهنگی و اجتماعی تبدیل شدن و کل دنیا رو تغییر دادن؟ اصلا آژیر رو که میشنویم چی به ذهنمون میرسه؟

 من که میگم یه صدای تیز و وحشیِ که بعضی اوقات آدما رو تا مرزِ سکته میبره و برمیگردونه. البته نظر من از بُعدِ شنوایی بود و اگه واردِ فازِ منطق و اینجور داستانا بشیم، باید بگم که آژیرها نه فقط وسیله‌ِ هشدار به بقیه، که سنبل و نمادِ امید و نجات هستند. پس بریم سراغِ این ناجی های پر سر و صدا و ببینیم که اینا دیگه کی وارد زندگی ما شدن؟

تاریخچه آژیر

اگه بخوایم اثراتِ و ردِ پای اولین آژیرها رو که تاریخِ دقیقیم ازشون نیست پیدا کنیم، اول باید برگردیم به دوره‌ای که انسان‌های اولیه تو قبیله‌ هاشون زندگی میکردن و از اونجایم که زبون هنوز اختراع نشده بود، صداشون همون صدای آژیر محسوب میشد و خدا منو ببخشه ولی احتمالا با همون صداهای وحشتناکی که از خودشون در میوردن به بقیه خبر میدادن که خطر داره نزدیک میشه، یه چند صد سالی که گذشت و هنوز خبری از این دستگاه های جیغ‌جیغو نشد، اولین مدلِ آژیرها از وسایلِ ساده‌ای مثل شیپور و زنگوله و ناقوس تشکیل میشدن. یعنی اینجوری بود که آدما از هر وسیله‌ای که میتونست یه صدای بلند از خودش دربیاره استفاده میکردن تا خبرِ خطر و بده، مثلِ حمله‌ دشمن یا حوادث طبیعی.

اما ایده آژیر به معنی مدرنش، اولین بار سالِ 1799 تو فرانسه سر و کلش پیدا شد. داستان از اینجا شروع شد که یه دانشمند اسکاتلندی به اسم جان رابینسون این ایده رو مطرح کرد که اگه بشه یه وسیله‌ داشته باشیم که بتونه یه صدای بلند و گوش‌خراش تولید کنه، خیلی از خطرات رو میشه از راه دور به آدما خبر داد. میگن استاد رابینسون که خودش عاشقِ صداهای عجیب و غریب بود، رفت و یه دستگاه ساخت که صداش همه‌ی خیابون‌های پاریس و پر میکرد و بله، این شد اولین قدم در راه ساخت آژیر.

اما این تازه استارات اول بود و دیدید هر اختراعی تا بخواد به اون نتیجه درست حسابی برسه زمان میبره، واسه همین یه بیست سالی طول کشید تا این اختراع بالقوه بالفعل بشه و ایده مرحوم رابیسون به ثمر بشینه. واسه همین یه فیزیکدان معروف فرانسوی به اسم شارل کانیار دِ لا تور آرزوی رابینسونِ فقید و براورده کرد و سال 1819 یه ابزار صوتی از همین نوع رو طراحی کرد.

به نظرم یه پرانتز باز کنیم و حالا که داریم در مورد این پدیده جیغ جیغو حرف میزنیم، خالی از لطف نباشه و یکم فاز علمی بگیرم و خلاصه بگیم که این آژیر چه جوری اصلا صداش در میاد؟

آقا کلِ داستان اینه که یه روزی روزگاری تو دنیای تکنولوژی، یک آژیری به دنیا اومد که قبلِ به دنیا اومدنش بهش گفتن حواست باشه وظیفه‌ تو هشدار دادن و جلب توجه مردمه

این آژیر، یه قلبِ الکتریکی داشت که از یه باتری تغذیه میکرد. وقتی کسی میخواست صدای آژیر و در بیاره ، فقط کافی بود یه دکمه‌ رو فشار بده، با این کار، جریان الکتریکی به داخل آژیر سرازیر میشد و بهش زندگی میداد.

حالا درون آژیر، یک کوئل بود، یعنی همون سیم پیچِ القاییِ که جریان ضعیف باتری رو به جریانی با ولتاژ بالا تبدیل میکنه و یه مغناطیس به هم پیوسته بود که وقتی جریان به کوئل میرسید، میدونِ مغناطیسی قوی‌ای تولید میکرد و مغناطیس و به حرکت درمیورد‌. این حرکت به یه صفحه نازکی به اسم صفحه صدا منتقل میشد که درون آژیر قرار داشت، با حرکت مغناطیس، صفحه صدا شروع به لرزیدن میکرد و این لرزش باعث ایجاد فشار و خلاء تو هوا میشد و به همین سادگی، اینجوری شد که این صدای بلندِ رو اعصاب اما حیاتی به گوشمون میرسه.

اما دیگه تا زمانِ جنگ جهانی دوم، آژیرا پیشرفته و پیشرفته تر شدند، آژیرها تو این دوران نقش بزرگی تو زندگی مردم پیدا کردن. هر بار که این صدا بلند میشد، انگار یه لحظه‌ نفس همه تو سینه حبس میشد. آژیری که شاید اولش فقط یه اختراع ساده و فنی بود، حالا به یه حسِ عمیق و انسانی تبدیل شده بود، به یه تلنگر که به همه میگفت مراقب هم باشن. مردم به این صدا کم کم عادت کردن و هر بار که میشنیدنش، یه واکنش مشابه نشون میدادن.

مثلا توی اروپای قرون وسطی، که یکی دو قرن قبلش، وقتی جنگی پیش میومد یا دشمنی به شهر نزدیک میشد، مردم از ناقوسِ کلیساها استفاده میکردن، دیگه با وجودِ آِژیرا یه صدای بلند و محکم تو دل شب و سکوت کوچه‌ها میپیچید و به همه میگفت که باید آماده باشند. انگار این صدای زنگ، نشونه‌ِ یه همبستگی و اتحاد بود و به همه میگفت که تو لحظات خطر باید دست همو بگیرن و حواسشون به هم باشه،  نقل قول شده که تو بریتانیا دهه‌ی ۱۹۰۰ از آژیر در زمانِ حملاتِ هوایی استفاده میشد و یه مدت کوتاهی هم که گذشت، تو ایالات‌ متحده آژیر‌ها برای اعلام خطرِ حمله‌ی اتمی در جریان جنگ سرد و بعد از اون برای اعلام خطر در زمانِ طوفان‌های خانمان‌برانداز کاربرد خیلی جدی داشتند.

وقتی جنگا به شکل خیلی خیلی جدی تری شروع شدن، پای آژیرهای هواپیما و حمله‌های هوایی اومد وسط. از  اون صداهای بلند و خوفناک که فقط یه معنی داشت، اینکه خطر نزدیکه و بپرید توی پناهگاهاتون. با این حساب، آژیر شد یه بخشِ اساسی از زندگی روزمره مردمِ اون زمان، یه دوست قدیمی و ترسناک که اگه گوشِشون به صداش بدهکار نبود، دفتر زندگیشون همونجا بسته میشد.

پیشرفت آژیرها

دیگه با گذشت زمان، آژیرها هم مثل هر اختراعِ دیگه ای پیشرفت کردن، تکنولوژی هر روز جدیدتر و صداها هر روز بلندتر و عجیب‌تر میشد، دیگه فقط واسه خطرِ جنگ صداشونو بالا نمیبردن، مثلا توی ماشین‌های آتش‌نشانی، آمبولانس‌ها و حتی بعضی ماشین‌های پلیس هم آژیرها صداشون در میومد و همشونم یه پیغام داشتن، چی بود اون پیغام؟ اینکه راه بدید که ما داریم میایم. دیگه حالا آژیر به یه جور قهرمان تبدیل شده بود که هر وقت صدای جیغش بلند میشد، می‌دونستیم که یه نیروی کمکی تو راهه.

انواع آژیر

آژیرها به لحاظ فنی انواعِ مختلفی دارند و تنوعشون جالبه، میشه اونا رو از چند نظر دسته ‌بندی کرد، چون هر مدلشون یه ویژگی خاص داره و برای موقعیت‌های مختلفی طراحی شده.

شماره 1 آژیرهای الکترونیکی

 اینا همون آژیرهایی پر سر و صدایی هستند که جیغ جیغ میکنند و تحملِ صداشون برای صدم ثانیه ام سخته و معمولا تو ماشین‌های آتش‌نشانی، آمبولانس، پلیس و سیستم‌های امنیتی استفاده میشن. این آژیرها با کمکِ امواج صوتی الکترونیکی کار می‌کنند و خوبیشونم اینه که عموما با توجه به نوعِ خطرمیشه صداشونو تغییر داد. مثلا صدای گوش کَر کُن تر و بلندتر برای جلب توجه سریع‌تر و صدای کوچولو ملایم‌تر برای هشدارهای معمولی.

شماره 2 آژیرهای مکانیکی

 این آژیرها جزو قدیمی‌ های این حوزه محسوب میشن و با استفاده از قطعاتِ مکانیکی، صدای خیلی بلند تولید می‌کنن. حرکتشم اینجوریه که در واقع با چرخیدنِ یه چرخ ‌دنده یا توربین، هوا مثلِ باد از بین پره ‌ها عبور میکنه و اون صدا وحشتناکه تولید میشه. این نوع آژیرها هنوز هم تو مناطقی که به برق یا باتری دسترسی ندارن، استفاده میشن، مثل وقتی که برق بره، برای شرایط اضطراریِ هشدارِ طوفان یا زلزله خیلی به درد بخورن.

شماره 3 آژیرهای دستی

 این‌ آژیرها جمع و جور و کوچیکند که با دست و به شکل مکانیکی کار می‌کنن. شاید تو فیلمهای قدیمی دیده باشید، جایی که یه نفر با دست دسته‌ِ آژیر رو میچرخونه تا صدای هشدار تولید کنه. این نوع آژیرها تو زمانی که نیاز به هشدار فوری بدونِ تجهیزات الکتریکی و مکانیکی پیشرفته هست، استفاده میشن، مثل اردوگاه‌ها

شماره 4 آژیرهای الکترومکانیکی

اینا دیگه خیلی تلفقین، چون ترکیبی از آژیرهای مکانیکی و الکترونیکی هستن. این آژیرها میتونن با استفاده از سیستم‌های الکتریکی، صدای مکانیکی تولید کنن و در عین حالم قابل تنظیم برای شدت‌هایِ مختلف باشن. بیشتر تو صنایع بزرگ و کارخونه‌ها برای هشدارِ خطرات مختلف استفاده میشن.

شماره 5 آژیرهای دیجیتال و هوشمند

 این آژیرا دیگه از نسل به روز و آبدیتِ سیستم‌های هشدار هستن و قابلیت‌های زیادیم دارن. مثلا میتونن با سیستم‌های هشداردهی هوشمند مثلِ سیستم‌های اعلام آتیش سوزی، زلزله و سیل یه دست بشن و حتی تو شرایط خطر، این وسط پیام‌هایی رو هم ارسال کنن. از همون مدل هایی هستند که تو ساختمون‌های مدرن و شهرهای هوشمند خیلی کاربرد دارن و میتونن به صورت اتوماتیک کار کنن.

با اینکه تاریخ بشر نشون داده که طبیعت و خشمش، بعد این همه سال هنوزم دَه هیچ آدما و تکنولوژیشونو میزنه، اما ببینید که یه اختراع چه جوری شبانه روز میتونه جونِ این همه آدمو نجات بده. هر کدوم از این آژیرها بسته به نوع مکان، شرایط و خطراتی که توش وجود داره، کاربردهای مختلفی دارن. هر کدومشون مثلِ یه صدای خاص تو زندگی ما بدون اینکه ازشون خبر داشته باشیم، حضور دارن و با شنیدنشون میفهمیم که صدا این پدیدهِ فیزیکی چه نعمتی و چقدر لحظه به لحظه رو زندگی هممون تاثیرگذاره.

نوستالژی بد

 وقتی اسم نوستالژی میاد، معمولا هممون یه خنده ریزی گوشه لبمون میشینه و روزای بی دغدغه رو بهمون یادآوری میکنه، ولی واقعیت اینه که هرخاطره و نوستالژی تداعی کننده روزای خوب نیست، مثلِ صدایی که هشت سال کابوسِ شب و روز مردم ایران شده بود. وقتی صدای آژیر قرمز توی آسمون این سرزمین پخش میشد، انگار به جای آژیر، آسمون تو گوشِ هممون داد میزد که خطر بزرگ نزدیکه. یه لحظه سکوت، دوباره اون آژیر کِش‌دار،  از بچهِ کوچیک گرفته تا پیرمرد و پیرزن تن و بدنشون مثل بید میلرزید. اون روزایی که از سال ۱۳۵۹ شروع شد و تا 1368 ادامه پیدا کرد. تلخ ترین و پرخطر ترین روزای ایرانمونو رقم زد، داریم از آژیرایی که به خاطر جنگ ایران و عراق هر لحظه دلهره تو دل مردم ایران مینداخت حرف میزنیم.

این آژیرای قرمز، نه فقط صدای خطر، که تبدیل به بخشی از زندگی روزمره‌ی همه مردم شده بودن، بخشی که هیچ ‌وقت آدمای اون روزا بهش عادت نکردن، ولی باهاش زندگی کردن. خیلیا با شنیدن این صدا، اضطرابشون شدت میگرفت، دست‌پاچه میشدن، به سمت پناهگاه‌ها و جاهای امن میدویدن. هر بار که این صدا میومد، انگار به همه هشدار میداد که زندگی چقدر کوتاهه، چون ممکنه تو یه لحظه زیر بارونِ ترکش و انفجار به باد بره.

اما میدونید، با همه اون دلهره‌ها، مردم ما یه جور خاصی به هم دلگرمی میدادن. انگار اون آژیرها، اون بوق‌های کش‌دار، باعث میشدن که به هم نزدیک‌ تر بشن، حتی تو لحظات ترسناک، حالِ همو میپرسیدین، به فکر هم بودن. مامانا دست بچه‌هاشونو محکم ‌تر میگرفتن و باباها تو چشمای همه اعضای خونواده نگاه میکردن که ببینن کی بیشتر ترسیده تا آرومش کنند. این آژیرها فقط صدای جنگ نبودن، صدای استقامت و صبوری بودن.

بعد از این همه سال، شاید دیگه آژیر قرمزی شنیده نشه، ولی یادش هنوز توی گوشِ بچه های اون روز و بزرگای امروز هک شده.

کاربردِ آژیر

دیگه نوبتیم باشه نوبت اصل کاری یعنی کاربردِ آژیرِ

انقدر صدای آژیرا بلند و جدیه که هر جا بشنویم، میفهمیم که قطعا برای مدتی هم که شده، حال و هوا معمولی تعطیله و یه جای کار میلنگه

میدونید واقعیتی که وجود داره اینه که صدای آژیر گوش خراشه ولی اصلا به ‌درد نخور نیست، وقتی میزنه یعنی یه چیزی توی کائنات و زندگیِ آدماش داره بهم میریزه. مثلا وقتی آمبولانس از توی خیابون رد میشه و آژیر میده، یعنی یه نفر نیاز به کمک فوری داره، یا آژیر آتش‌نشانی که صداش کلِ محله رو بر میداره یعنی یه جایی داره میسوزه و باید از آتش نشان گرفته تا خود آدما دست بجنبونند. وقتی زمین حوصلش سر میره و پا میشه یه تکونی به خودش میده یا وقتی که آسمون هر چی اشک میریزه و خالی نمیشه، صدای آژیر بدجوری تو شهر میپیچه و   به خبر میده که اگه عجله نکنی دیگه هیچی مثل قبل نمیشه. پس نتیجه میگیریم که این صدا هیچ‌وقت بی‌دلیل نیست و بالاخره، همیشه یه خبری داره که باید جدی گرفتش.

آژیرِ آمبولانس‌ها همون صدای آشناییه که همه وقتی میشنویم و اگه وجدانمون یاری کنه خیلی زود، ماشین مبارک و کنار میکشیم و راه رو باز میکنیم. این آژیرها برای جلب توجه و هشدار به راننده‌ها و حتی عابرا به کار میره‌ تا هرچی زود‌تر اورژانس به محل حادثه برسه و اون زمان طلایی که شاید خیلی کم برای هر کدوم از آدما اتفاق میفته، از دست نره. اضافه شدن آژیرهای صوتی به آمبولانس‌ها اوایلِ قرن بیستم بود که اتفاق افتاد. اولش آژیرهای آمبولانس‌ها بسیار ساده بودن و بیشتر به صورت تک زنگ یا صدای بوق بلند عمل میکردن

    وقتی صدای آژیرِ ماشینِ آتش‌نشانی رو میشنویم، دیگه هممون خوب میدونیم که تیمِ نجات داره به سمت محلی میره که آتیش سوزی شده، داریم از همون تیمی که به شدت شجاع و متواضع هستند و بی منت تلاش می کنند حرف میزنیم، پس همکاری باهاشون کمترین کاریه که میشه انجام داد. اما این آژیرِ کار راه بنداز نه تنها مردم رو از جلو راه کنار میزنه، تازه به ساکنین اون منطقه هم هشدار میده که ممکنه در نزدیکی خطر باشن، پس آماده باشید و از خودتون مراقبت کنید. اما استفاده از آژیر برای هشدار آتیش سوزی، تو قرن نوزدهم و با پیشرفت انقلاب صنعتی شروع شد. جالبه بدونید که اولین آژیرهای آتش‌نشانی از صدای ناقوسِ کلیساها استفاده میشد که به سرعت مردم رو به محلِ حریق میکشوند. اما بعدن، آژیرهای مکانیکی جایگزینِ ناقوسا شدن که صدای بلندتر و گسترده‌تری تولید میکردن

رسیدیم به اکشن ترین آژیر که اگه نبود، فیلم و سریالای پلیسی انقدر به مخاطب کیف نمیداد. آژیر پلیس واسه اولین بار، دهه‌ی ۱۹۳۰ میلادی بود که تو آمریکا سر و صداش بلند شد. اولش با یه بوق ساده کار رو راه مینداختند تا اینکه ترافیکای شهری صدای همه رو دراورد و کم کم آژیرها به این خودروهای پلیس اضافه شدند، اینا هم مثل بقیه اول مکانیکی بودن و صدای جیغ جیغو داشتند تا آژیرهای الکترونیکی از راه رسیدن. آژیرِ پلیس واسه جلب توجه و اعلام حضور واسه مواقعِ اضطراری مثل تعقیب و گریز، جرائم در حال وقوع، یا امنیت جاده‌ای به کار میره. این صدا باعث میشه آدما از وجود پلیس آگاه بشن و بدونن که مسئله‌ جدیه، پس بکشید کنار تا خودتونو دستی دستی قاطی ماجرا نکردید.

یه سری کشور تو جهان وجود داره مثل ژاپن، فیلیپین، اندونزی، شیلی، بنگلادش و ترکیه که سیل و زلزله خیزن، یعنی احتمال اینکه زلزله و سیل رو نسبت به بقیه کشورهای جهان تجربه کنند خیلی بیشتره، برای همین 24 ساعته سیستم‌های هشداردهندشون که آژیرای مخصوصی هم هستند باید فعال باشه تا به محض شناسایی خطر، صدای آژیر و فعال کنند. این آژیر به ساکنین اون منطقه اطلاع میده که دار و ندارتونو رها کنید و خیلی سریع‌ به مکان‌های امنی که ما اعلام میکنیم تشریف ببرید و مراقب خطر باشید. اگه حدس زدید که ژاپن تو این داستان پیشقدم شده، درست حدس زدید چون اولین سیستم‌های هشدار زلزله تو کشور ژاپن و دهه‌ی ۱۹۵۰ راه‌اندازی شد. ژاپن به عنوان یکی از کشورهایی که بیشتر از همه دنیا در معرض زلزله قرار داره، تو این زمینه پیشگام بوده و سیستم‌های مدرنی رو واسه هشداردهی سریع به کار گرفته.

تو کارخونه‌ها، مخصوصا اونایی که مواد شیمیایی، مواد قابل اشتعال، یا ماشین‌آلات سنگین دارن، آژیرشون برای هشدار خطرات مختلف به کار میره. مثلا خدایی نکرده در صورت نشت گاز، آتیش‌سوزی، یا حتی نقص فنی توی تجهیزاتِ حساس، صدای آژیر کارمندا رو از خطرآگاه میکنه و بهشون میگه که خیلی زود باید از محیط خارج بشن.

همونجوری که در مورد جنگ تلخ خودمون گفتیم، تو زمان‌های جنگ یا شرایط اضطراری نظامی، از آژیرهای ویژه برای هشدار به مردم استفاده میشه. کارشونم اینه که به ساکنین مناطق مسکونی هشدار بدن که خطرِ حمله هوایی یا حمله نظامی وجود داره و باید به پناهگاه های ایمن برن. آژیرای که یه جور نقشِ مکملِ جنگ جهانی دوم بودند.

قرن بیستم، اِستارت ساختمونای بلند و آسمون خراشا زده شد و اینجوری بود که نیاز به آژیرهای قوی‌ احساس شد. یه دایرهِ سفید و جمع و جوره که جاش تو ساختمون‌های مسکونی و تجاری خیلی خالی بود، تو این مکانا سیستم‌های اعلام حریق با آژیرهای مخصوص کار میکنن تا وقتی آتیش‌سوزی یا دود شناسایی شد، به ساکنین و کارکنان هشدار بدن. این صدا باعث میشه مردم بدون وقت تلف کردن و دور خودشون چرخیدن از محل خارج بشن و آتش‌نشان‌هام سریعتر به محل حادثه برسن.

 بریم سراغِ ماشینای خدمات شهری، بعضی از خودروهای خدماتِ شهری مثل جرثقیل‌ها، ماشین‌های شِن‌پاش تو زمستون و کامیون‌های باربری هم از آژیرها و چراغ‌های هشدار استفاده میکنن. این آژیرها به راننده‌های اطراف و اَکناف اطلاع میده که دوستان، ماشین‌ ما نیاز به حرکت خاص و فضای بیشتری داره پس لطفا حواسا رو جمع کنید که واسه خودتون و ما دردسر درست نکنید.

دیدید رژه دانش آموزانو که سالی یکی دوبار برای مواقعِ اضطراری مثلِ زلزله و حریق برگزار میکنند؟ اونم واسه کسایی که خودشون هزار برابر از آتیش سوزی و زلزله به خودی خود مخرب ترن. رژه اینجوریه که موقعِ تمرینات امنیتی از آژیر استفاده می‌کنن، این صدا به بچه ها و کادر مدرسه اطلاع میده که باید طبق برنامه از پیش تعیین‌ شده عمل کنن، مثلا به پناهگاها برن یا به‌ صورت منظم از ساختمون خارج بشن. تاریخچه‌ی استفاده از این آژیرها که خیلیم دور نیست به دهه‌ ۱۹۷۰ میلادی برمی‌گرده، وقتی که نگرانیا در مورد ایمنی مدارس و وقوع حوادث ناگوار زیاد شد و پدر و مادرا با استرس بچه ها رو روونه مدرسه میکردن.

آژیرهای دریایی و بندری شاید کمتر به نسبتِ بقیه به گوشتون خورده باشند. توی دریا و بندرها از آژیرها برای هشدارِ به کشتی‌ها و کارکنانِ بندری استفاده میشه. مثلا وقتی کشتی‌ها به هم نزدیک میشن یا طوفان شدید که میاد، صدای آژیر اونا رو از شرایط خاص باخبر میکنه.

آژیر در سینما و تلویزیون

موافقید یکم سینمایی کنیم جَو رو و بریم ببینیم آژیرا تو کدوم از آثار تلویزیونی و سینمایی نقش مکمل مهمی و بازی کردند؟

سریال اورژانس

 این سریال دهه ۷۰ مردمِ سخت پسندِ آمریکا رو شبا پای تلویزیون مینشوند، خیلی تر و تازه و ناب، چالش ها و ماجراهای دکترا و پرستارای اورژانسِ یه بیمارستان رو به تصویر میکشید. اما آژیر آمبولانس‌ها تو سریال، نقش خیلی مهمی داره و حس فوریت و اضطراری بودن شرایط و به مخاطب منتقل میکنه. صدای آژیر، تماشاگران رو به مستقیم و بی واسطه به دنیای پرتنش و بحرانی کادر درمانی میبره. یعنی قشنگ حس میکنید به جای خونه تو خود بیمارستانید و شاهدی همه اتفاقایی که لحظه به لحظه داره اونجا میفته.

آرواره‌ها  

آرواره ها فیلمیِ که آقای استیون اسپیلبرگ باهاش شهرت جهانی پیدا کرد و به خاطرش رفت تو لیست بهترینای دنیا. این فیلمِ ترسناکِ کلاسیک استاد، درموردِ یه کوسه قاتله که به سواحل یه شهر کوچیک حمله میکنه. آژیرهای خطر تو این فیلم به عنوان نشونه‌ای از خطرای جدی و فراخوانی واسه خروج از دلِ آب عمل می‌کنند. صدای آژیر تو این فیلم، به شدت حسِ وحشت و اضطراب را توی تماشاگرا زیاد و زیادتر میکنه و با هر صدای آژیر یه تکونی حسابی بهشون میده. اگه تا الان ندید این فیلمو، دلو بزنید به دریا و کلاسیک بودنشو فراموش کنید، ببینید که چرا انقدر همه با هم اتفاق نظر دارند که استاد کارگردان تکنیکی هستند.

دروغ های حقیقی

باورتون میشه کارگردان جدی تایتانیک و آواتار، فیلم اکشن کمدی ساخته باشه؟ بله، فیلم دروغ های حقیقی به کارگردانی جیمز کامرون و بازیِ آرنولد شوارتزنگر، داستان یهِ مرد معمولی به نام هری تاسکر رو روایت میکنه که در واقع یه مامور مخفیه.

 این فیلم که ترکیبی از اکشن، کمدی و ماجراجوییه، خیلی خوب و درست درمون، تعادل بینِ هیجان و سرگرمی رو حفظ میکنه. آژیرها تو این فیلم نقش حیاتی دارند و به شکل‌های جورواجور استفاده میشند. مخصوصا تو صحنه‌های تعقیب و گریز و لحظات پرهیجانِ بین قهرمان فیلم و مخاطب برای ایجاد حس بحران به کار میرند. مثلا وقتی که هری دنبالِ نجات دادنِ همسرش از دست تروریست هاست، صدای آژیرِ آمبولانس‌ها و پلیس برعکس، به وضوح حس ناامنی و خطر رو به تماشاگران منتقل میکنه. چون نشون میده که وضعیت به شدت جدیه و هری نباید وقتو هدر بده. حتی آژیرها تو صحنه‌های کمدیم خیلی هوشمندانه به کار میرند. تلفیقِ صدای آژیرها با موسیقی و جلوه‌های بصری تو فیلم به ایجاد حس دلهره و هیجان خیلی کمک میکنه. این فیلم نشون میده که چه جوری آژیرها میتونند همزمان نمادِ خطر و از اونور ابزاری برای ایجاد تنش توی کمدی باشند.

شبِ مردگان زنده

این فیلم ترسناکِ آمریکایی، سال 1968 به کارگردانی جورج ای رومرو ساخته شده، اصلا فکر کنم ساختنِ فیلم با موضوع زامبی اساسا از همون اول دغدغه کارگردان های آمریکایی بود و هست و خواهد بود. میشه گفت یکی  از اولین فیلمای زامبی‌محورِ که به طرز قابل توجهی توی ایجاد یک ژانر جدید برای سینما تاثیرگذار بوده. داستان فیلم حول گروهی از افراد میچرخه که تو یه خونه زندونی شدند و باید با هجوم زامبیا مقابله کنند. آژیرها تو این فیلم قاعدتا به عنوان نشونه‌ای از خطر و هشدار به کار میرند.

اصلا صدای آژیر به وضوح احساس خطر و منتقل میکنه، اگه فیلم و ببینید با صدای آژیر یه لحظه سمت چپ و راستتون و نگاه می کنید ببینید که زامبی کنارتون واینساده باشه. چون این صدا منهای اینکه تنش و وحشت و به اوج میرسونه، تازه تماشاگرا رو به شدت درگیر داستان میکنه تا با شخصیتها همدردی کنند، فکر کنید صدای آژیر. چون دقیقا این احساس رو بهشون میده که هیچکی در امان نیست. این فیلم نشون میده که چه جوری صداها و جلوه‌های صوتی میتونند به طرز چشمگیری روی احساسات تماشاگران تاثیر بذارند.

داستان اسباب‌بازی ۳

ببینید دیگه آژیر چه وسیله مهمیه که رو زندگیِ اسباب بازی های قصه اندی هم تاثیر داره،  انیمیشن جذاب و باحالِ داستان اسباب بازی 3 که پیکسار زحمتشو کشید، دوباره ماجراهای وودی، باز و بقیه اسباب‌بازی‌ها رو تعریف میکنه و آژیرها تو بعضی صحنه‌های کلیدی به بچه ها و البته بزرگا حس خطر میده.

تو صحنه‌های حساس فیلم، وقتی که اسباب‌بازی‌ها به یه مرکز بازیافت میرسند و متوجه خطر جدی میشند، صدای آژیرها جوری بلند میشه که ما هم میخوایم باهاشون فرار کنیم. دیدید که چقدرم با نمک فرار میکنند و هیچکس غیر خودشون به گردِ پاشونم نمیرسه.

موخره

خب، حالا که آخر این اپیزودم سر رسید باید بگیم که آژیرها همیشه فقط یه صدای ساده نیستن، این صداها یه جورایی روح دارن، یعنی بیشتر از اینکه هشدار بدن، یه نمادی از یه نیروی در حال حرکتند، وقتی که صدای آژیر به گوشمون میرسه، یه حس ویژه داریم. حس اینکه یه کسی قرارِ ما، آدمای دیگه یا حتی طبیعتمونو نجات بده، نه فقط تو زمان خطر و مواقع اضطراری، تو هر وقت دیگه ای هم یه حسِ هوشیار باش و حواست باشه تو صداش موج میزنه.

دفعه بعدی که صدای آژیر رو شنیدید، حواستون باشه که این صدا، صدای  قهرمانیه که همیشه کنار ماست و وقتی که دنیا به کمک نیاز داره، همونطوری که تو فیلما می‌بینیم، یه آژیر بلند میزنه و میگه، نگران نباش، من اینجام. پس بیاید به این صداهای هر چند بلند و گوش خراش ولی به درد بخور و نجات دهنده احترام بذاریم و قدرشونو بدونیم.

این بود پایانِ اپیزود آژیر ما امیدواریم که از این سفرِ پادکستیِ  به دنیای صدای آژیرها لذت برده باشید.

ریحانه فضیلتی