روز دوبلاژ و گویندگی مبارک!

ایرانیان برای اولین بار هنگام اکران فیلم «نخستین وعده‌ی دیدار» (دختر فراری)  در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۲۵، صدای دوبله شده را شنیدند. روزی که بازیگران فرانسوی به زبان فارسی در سینما کریستال سخن گفتند.

این روز، نقطه‌ی آغاز دوبله به زبان شیرین پارسی بود و به همین دلیل، در واقع آن را روز آغاز دوبله در کشورمان نامید. خانواده‌ی بزرگ دوبلاژ، می‌تواند با داشتن یک روز در تقویم، احترام و اعتبار بیشتری کسب کند.

کارت‌های تبریک روز دوبله جهت اشتراک گذاری شما علاقمندان گرامی!

معرفی کتاب

روز دوبلاژ

جلد کتاب روز دوبلاژ
کتاب روز دوبلاژ توسط محمد علی محراب بیگی و ریحانه فضیلتی نوشته شده و ویراستار آن خانم بنفشه محمودی است و استاد ابوالحسن تهامی و عباس مطمئن زاده برای آن مقدمه نوشته اند. این کتاب در دو بخش کلی است: روایت اولین فیلم دوبله شده به فارسی و بخش بعدی مرجع شناسی دوبله است که به معرفی تمامی کتاب ها و مقالات و مستند های است که درباره دوبله انجام شده است.
انگیزه و هدفِ اصلی از نگارش این کتاب، تأکید بر اهمیت و جایگاه مؤثر و بالای دوبله در جهان و به‌خصوص ایران است؛ اینکه چه مسیر سخت و طولانی، اما شیرین و تأثیرگذاری طی شده، تا دوبله‌ی ایران به جایگاه امروز خود برسد. در این کتاب درباره‌ی افرادی همچون «اسماعیل کوشان» و «ابوالقاسم تفضلی» که بانی این اتفاق شدند و افراد دیگری که به پرورش و رشد این اتفاق کمک کردند، سخن به میان آمده است. باید دید اولین‌ها در این راه چه کسانی بودند که به قول معروف، میخ دوبله را جوری کوبیدند که تا به امروز که نزدیک به هفتاد ‌و ‌پنج سال از این رویداد گذشته است، می‌توان در این مرز و بوم، به این هنری که ترکیب ذات و تلاش است، افتخار کرد.

ماجرای دوبله اولین فیلم تاریخ سینمای ایران

از آنجا که در زمان دوبله فیلم سینمایی فرانسوی (نخستین وعده دیدار)  امکانات و تجهیزات دوبله در ایران وجود نداشت، این فیلم در استانبول ترکیه دوبله شد. همچنین به دلیل شرایط آن دوره، هیچ خانوم ایرانی حاضر نبود که جای شخصیت های اصلی و فرعی این فیلم صحبت کند، اما با پذیرفتن (نوریه قزانلو) دختر سفیر ایران در ترکیه برای گویندگی به جای نقش اصلی دختر فیلم و پیدا کردن دختران یونانی برای گویندگی به جای نقش های فرعی در کنار گویندگان مرد، سبب شد که اولین فیلم سینمایی خارجی، به زبان فارسی دوبله شود.

بخوانید از کتاب روز دوبلاژ

از زمانی که سینما متولد شد، ‌به‌خصوص پس از پیشرفت پُر‌سرعت تکنولوژی، در تمامی کتابفروشی‌ها و مراکز فرهنگی، کتاب‌ها، اپلیکیشن‌ها و فیلم‌های آموزشی زیادی در رابطه با یادگیری دروس سینمایی وجود دارد، که هرکدام از آنها، دربرگیرنده‌ی کلیات تا جزئیات هر شاخه از حرفه‌هایی است که به سینما، یا به‌طور کلی آثار نمایشی مربوط باشد. دوبله مظلوم است، این هنر زیبا و خلاقانه، نه فقط در ایران، بلکه در تمام جهان، مظلوم واقع شده است. به‌عنوان مثال، برای کامل‌شدن این کتاب، تاریخچه، فیلم‌ها، مصاحبه‌ها، منابع صریح و حقیقی و مدارک و اسناد مربوط به آن، کمی سخت‌تر از رشته‌های دیگر سینمایی به دست آمد. شاید دلیلِ این کم‌لطفی، نداشتن شناخت عمیق و درست از این حرفه باشد. در بسیاری از مواقع، آن‌طور که باید و شاید، به اهمیتِ این هنر پرداخته نشده است، اما باید برای همگان مشخص و مُسلم شود که دوبله، فقط برگردان یا ترجمه‌ی یک زبان به زبان دیگر نیست، بلکه در کنار این ترجمه، باید گفتاری وجود داشته باشد تا بتواند به مدد بینش، تلاش، خلاقیت، قدرت و در نهایت صدای عمیق و دل‌نشین و استعداد غریزی، با روح و جسمِ فرد گوینده عجین شود. جمع تمامی این‌ها، دوبله‌ی ایران را در دهه‌های سی تا کنون را تشکیل می‌دهد.

شکل گیری ایده روز دوبلاژ

ایده‌ی روز دوبلاژ زمانی در ذهن من شکل گرفت که تصمیم گرفتم قدم کوچکی برای اعتلای این هنر دوست‌داشتنی و فراگیر بردارم. روز دوبلاژ، جرقه‌ای است که می‌تواند چراغ دوبله را روشن‌تر کند. روزی که هنرمندان دوبله به یکدیگر تبریک و شادباش بگویند. این روز متعلق به تمامی دست‌اندرکاران هنر دوبله، اعم از پیشکسوتان، حرفه‌ای‌ها و جوانان تازه‌وارد به این هنر است. این روز هیچ مرزی ندارد. هر‌کسی که در دوبله کلامی گفته و قدمی برداشته، صاحب این روز است. این روز متعلق به تماشگران سینما و تلویزیون نیز هست؛ هم‌آنان که با شور و شوق و با گوش جان، صدای دوبله را روی صندلی سینما یا صفحه‌ی تلویزیون، لپ‌تاپ و رایانه می‌شنوند و خاطره‌ی جمعی فارسی‌زبانان را بسط و گسترش می‌دهند. این روز متعلق به تمام فارسی‌زبانان در تمامی کره‌ی زمین است؛ فارسی‌زبانان کشورهای همسایه و ایرانیان داخل و خارج از مرز جغرافیایی.
– محمدعلی محراب بیگی

دوبله مجدد اولین فیلم تاریخ سینمای ایران

از شروع دوبله در ایران فقط پنج سال گذشته بود که استودیو پارس فیلم به مدیریت دکتر اسماعیل کوشان (بانی دوبله در ایران) بر اثر یک حادثه در تیر ۱۳۳۱ آتش گرفت و فیلم دختر فراری در آتش سوخت و بدون هیچ نسخه دیگری، برای همیشه به ابدیت سپرده شدند. این حادثه نه تنها برای خود دکتر کوشان و گروهش، بلکه برای مردمی که تازه داشتند به معنای واقعی از هنر سینما و دوبله لذت میبردند سخت و ناراحت کننده بود. در این فیلم دکتر اسماعیل کوشان به جای نیکولاس با بازی «فِرنان لودو»، ابوالقاسم تفضلی به جای پیِر با بازی «لوئی ژوردان»، نوریه قزانلو به جای میشلین با بازی «دانیل داریو»، همچنین زمان زمانی، فرح وحید، پرویز صفی نیا، خانم لولا، دیانا کوشان، سیروس کوپال و بهمن سلطانزاده گویندگی کردند.

پس از ۷۵ سال


استودیو چکاوا در یک اقدام بی نظیر با کمک و لطف دکتر کاوه هدایتی فر، اصل این فیلم را از کشور فرانسه تهیه کرد و مجدد اقدام به دوبله فیلم نموده است تا تاریخ سینمای ایران خالی از اولین فیلم دوبله شده به فارسی نماند و دوبله بتواند همچنان زنده و پایدار بماند. دوبله این فیلم توسط چکاوا تقدیم می شود به تمام دوبلورها و گویندگان فارسی زبان که صدایشان، طنین انداز هنر ایران است.

تصاویر دوبله فیلم نخستین وعده دیدار

سخن آخر

در همین جا، از همه‌ی دوبلورها، گویندگان، صداپیشگان و همه دست اندرکاران حوزه صدا و علاقمندان درخواست می‌کنیم، ما را در این راه راهنمایی و همراهی کنند.